Albert Sugg en de Belle Epoque in Gent: S̩rie 1 (39) Citadelpark III Рgrotwerk

vrijdag 17 januari 2014 12u17 | Arthur De Decker (tekst), Jos Tavernier (beeld) | 5 reacties
Trefwoorden: , , .

Uit  de vorige delen leerden we reeds dat de prentkaartenhandelaar Albert Sugg inspeelde op de behoefte om parkzichten te verkopen (zie deel 2 en deel 38). In dit deel wordt nader ingegaan op enkele Suggkaarten uit de Gentse serie 1 die handelen over de geheimzinnige grot in het Citadelpark. Arthur De Decker schrijft de teksten en zijn compagnon  Jos Tavernier fotografeert hoe dat er nu uit ziet. Vorige delen vindt in het Gentblogt-archief.

Serie 1 nr. 46 Park VII De grot

Serie 1 nr. 46 Park VII De grot

Deze Suggkaart is een ander mooi voorbeeld van met de hand ingekleurd postkaart met  zicht op de grot in het citadelpark. Let ook op de paardenkoets en de wandelaars rechts.

Het Citadelpark is met zijn 20 ha wellicht het belangrijkste park van Gent. Het werd in 1875 door inspecteur van de openbare beplantingen Hubert Van Hulle, tevens  hoofd van de universitaire plantentuin,  aangelegd volgens Engels patroon. Men deed dit geleidelijk aan, naarmate de ontmanteling van de bastions van de Hollandse citadel vorderde en naarmate er geld beschikbaar was.

Daarbij werd de trend van de parkaanleg in andere steden gevolgd, zoals het Terkamerenbos (1862-65) en het stadspark van Antwerpen: het concept van de 19de-eeuwse romantische parkaanleg naar het Engels model, vooral gericht op het bekomen van pittoreske effecten.

Hoe meer contrast en wanorde in de compositie zat, hoe beter het natuurlijk effect  in de nieuw aangelegde parken tot uitdrukking kwam. Het kwam er op aan in het nieuw aangelegde wandelpark zoveel mogelijk de echte natuur na te bootsen. Er worden artificiële ravijnen gecreëerd  met als perspectiefeinder een rotsbrug  of een rotsenwaterval. Om een nog grotere indruk van diepte te bekomen werden de randen bebost.

In Gent werden eerst  aan de ingang van de kazerne bomen geplant, de paden verhard en de “Zwitserese vallei” beplant. Resterende delen van de versterkingen poogde men in de parkaanleg te verwerken. Zo werden een deel van de kazematten (ondergrondse bomvrije gewelven) met natuursteen en cement bezet door de “rocailleur” F. Dumilieu, om een rotslandschap te evoceren.

Zo ontstond in 1878 de rots met waterval aan de kleine vijver (zie vorig deel) en werd in 1879-1880 M. Gautron belast met het aanleggen van de rotsgewelven en de mysterieuze grot zoals te zien op de bovenstaande Suggkaart. Deze rotsgewelven verbergen in feite een ingangspoort van de oude citadel geflankeerd door 2 kleinere doorgangen. Een deur geeft  er nog toegang tot een oude paardenstal nu gebruikt door de groendienst. Interessante details bij Bunkergordel.be: Restanten Bastion en grotten, Mysterieuze grot.

46 de grot bis

Het park werd in de aanloop van de Gentse wereldtentoonstelling van 1913 grondig veranderd . Grote gebouwen werden opgericht ten koste van het park. In 1930 onderging het park nogmaals een verandering voor de eeuwfeesten. Sedert 1984 is het park beschermd als landschap omwille van  historische, esthetische en wetenschappelijke waarden.

Serie 1 nr. 336 Park: de Grot

Serie 1 nr. 336 Park: de Grot

Albert Sugg vond die grotten blijkbaar belangrijk genoeg om er in zijn serie 1 twee postkaarten aan te wijden.

336. Park. De grot.

De grot in het Citadelpark werd en wordt door menig liefdeskoppel gebruikt. Dit werd zelfs vastgelegd in het boek “Etappenleven te Gent”  van Heinrich Wandt uit 1922 dat de oorlogsjaren in Gent beschrijft. Toen werd Pastoor Sturm, katholieke raadgever van de etappe-inspectie te Gent hier ook betrapt. Pastoor Sturm stond bekend als aanklager van het verval der zedelijkheidsgevoel.

Dit weerhield hem echter niet om hier in de”Kunstmatige grot” van het Citadelpark de liefde te bedrijven met een lokale prostitué op de heilige kerstnacht van het jaar 1915. Maar een Duitse landstormman, die de benzinevoorraden van het Etappen-Auto-park  in de grot diende te bewaken betrapte echter het koppel. Wandt besluit:

Het geval werd aan de Kommandatuur medegedeeld. Daar de mededeling echter in de handen viel van den beruchten Luitenant Wendling, die ze onmiddellijk in den papierkorf wierp, werd pastoor Sturm niet in den moeilijken toestand gebracht, voor de militairen te moeten gaan verklaren, dat hij dien heiligen avond in de duisternis der grot, een middernachtmis had willen bidden voor zijne begeleidster.

Serie 1 nr. 168 Park XI

Serie 1 nr. 168 Park XI

Op deze Suggkaart is de beruchte grot enkel te zien als je zeer goed kijkt.

In 1910 krijgen in het Citadelpark zo’n 200 bomen naambordjes.

Het zijn o.a. deze grasperken  in het Citadelpark die iets later tijdens de eerste Wereldoorlog werden ter beschikking gesteld voor het telen van aardappelen en groenten. In een modeltuin kregen de 3.700 genieters van werkmanstuinen van de Plantsoendienst aanwijzingen voor groentenkweek en fruitteelt.

In 1926 kocht de Plantsoendienst de eerste gemotoriseerde grasmaaier  en in 1955 de eerste vrachtwagen. De werkhuizen in de kazematten van het Citadelpark werden overgebracht naar de kazematten van de Sint-Pietersabdij. In 1973 verhuisde de administratie van de dienst van het Citadelpark naar het woonhuis van de bloemist De Schrijver aan de Ferdinand Lousbergskaai en in 1995 naar de “Villa De Groote” naast het Koningin Astridpark iets verder aan dezelfde kaai. De Plantsoendienst heet sedert 2004 Groendienst en streeft op termijn naar 10 m² wijkgroen op maximaal 400m wandelafstand voor elke stadsbewoner.

168 grot a

Meer dan een eeuw later is een identiek zichtpunt op de grot  niet meer mogelijk. De natuur heeft zijn werk gedaan en onze fotograaf zijn best.

Serie 1 nr. 266 Park XVIII

Serie 1 nr. 266 Park XVIII

Her en der zijn er in het park nog kunstmatige rotsen, zg. “rockwork”, terug te vinden. Hier zien we deze te zien vanaf de brug aan de huidige Emile Clauslaan. Achteraan zien we de grote vijver, soms ook Zwanenvijver genoemd.

266.In het park 8.2

Er gebeurde reeds veel studiewerk naar hoe het Citadelpark nog zou kunnen worden verbeterd, bijvoorbeeld de studie van de Dienst Stendenbeleid.

Bij gebrek aan financiële middelen werden de dure ingrepen uitgesteld. Uit de publieksenquête blijkt echter dat nu reeds vele kleine ingrepen mogelijk zijn zonder dure investeringen.

© 2014 GENTBLOGT VZW

5 reacties »

  1. Reactie van Luc Van de Sijpe

    Beste(n)

    Ik kan het toch even niet nalaten ook eens iets te zeggen over die studies die reeds over het Citadelpark gemaakt zijn. Ook de enquête die u naar verwijst.

    Hoe komt het toch dat in alle studies die men van dit park vindt nooit met een woord of amper wordt gerept over die grote commandobunker die nog in de heuvel naast de Leopold II laan steekt. Iedereen spreekt over een heuvel maar deze is er nu net nog omdat die bunker daar onder verscholen zit.

    Niemand maar ook niemand blijkt in vele gevallen zelfs weet te hebben van deze unieke bunker die daar nog in de ondergrond steekt. Ik heb hier zelf zo een copy liggen van een studie gemaakt door Arcadis over dit park in 2011.
    In gans die studie van zeker 250 blz staan exact 5 lijnen over deze bunker. Deze gaan dan nog meer over de antennemast bovenop de bunker die er zelfs origineel geen deel van uitmaakte dan over de bunker zelf. Dan wordt de bunker ook nog in de verkeerde bouwperiode gesitueerd… Beschamend om voor zo een dure studie tot niet meer dan deze lijntjes te komen als je weet wat er ondertussen eigenlijk allemaal reeds op internet (onder andere op mijn website, over deze structuur te vinden was).
    Hier de schamele tekst die in deze studie waarvan ik het prijskaartje niet graag zou betalen, te vinden is:

    “De ondergrondse bunker, gebouwd in de jaren ’50 (klopt niet want hij is gebouwd in 1939), is momenteel niet meer in gebruik. De bovenbouw wordt als dienstgebouwtje gebruikt door de groendienst van de stad. Voorheen was het gebouw in handen van de Burgerbescherming. Enkel de pyloon, net achter het depot van de groendienst, is nog in eigendom van de Civiele bescherming. Deze zendmast is het hoogste punt van Gent en wordt gebruikt om alle sirenes van de naburige gemeentes te bereiken. De ondergrondse ruimtes zijn niet in gebruik; een passende nieuwe bestemming voor deze ruimten dient gezocht te worden”

    Er zijn mogelijkheden om deze bunker mee op te nemen in een opwaardering van dit park. Alleen zou men dan misschien al eens moeten beginnen met te aanvaarden dat deze bunker daar staat (en hem niet continue doodzwijgen zoals nu in Gent gebeurt).

    Als je over die bunker durft communiceren naar het stad Gent toe, krijg je gegarandeerd nooit een deftig antwoord terug. Ik heb hem zelf bij open monumentendag 2011 gegidst. We mochten er slechts in in groepjes van 15 personen. Er zijn dus amper 150 mensen naar binnen geraakt die dag. Als je ziet welk gekkenhuis het heeft geweest om deze rondgang ook maar mogelijk te maken (zelfs voor die ene dag)…
    De rondgang was trouwens op voorinschrijving. Deze voorinschrijvingen waren op minder dan 1 dag volzet. Men kan dus toch moeilijk beweren dat er geen interesse is in dat stukje van het park. Het is een mysterie waar nog vele zaken onduidelijk over zijn (zelfs voor mij).

    Hopelijk zien ze toch ook ooit eens in om met die bunker eens iets te ondernemen op een gezonde manier om hem op een of andere manier wat te herwaarderen binnen het park. Alleen blijf ik er dan bij dat men eindelijk wel eens moet beginnen met hem dan misschien al eens mee op te nemen in de mee te onderzoeken zaken binnen het park.

    Links naar info over de bunker (enkel eerste pagina gelinkt):
    http://www.bunkergordel.be/14.028k%20Bouw%20Belgische%20Commandobunker%201938.html

    Mvg
    Luc Van de Sijpe
    http://www.bunkergordel.be
    info@bunkergordel.be

  2. Reactie van Arthur De Decker

    In mijn bijdrage hierboven verwijs ik wel degelijk naar “Interessante details bij Bunkergordel.be: Restanten Bastion en grotten, Mysterieuze grot.” Als men daar op klikt komen de lezers op uw website.
    Ik was trouwens ook een van de gelukkigen die bij die open monumentenwandeling heb mogen kennis maken met de binnen kant van die bunker en uw deskundige uitleg.

  3. Reactie van Luc Van de Sijpe

    Beste

    Laat het duidelijk zijn. Ik verwijt u zeker niets door hier en daar aan te tonen ook delen van mijn website te hebben gelezen. Ik apprecieer dat u hem vermeld bij uw bronnen binnen uw tekst. Weet dat sommige details op mijn website ook afkomstig zijn van andere websites (sommigen zelfs reeds opnieuw van het web verdwenen). Vermeld waar u het materiaal heeft gehaald, en voor mij is er niets aan de hand.

    Ik heb er de specifieke links maar bijgezet omdat ik al meermaals te horen kreeg dat het niet altijd even evident is op mijn website specifieke detailpagina’s terug te vinden als je de website niet door en door kent. Ik weet het, hij wordt op de duur vrij groot.

    Ik apprecieer in elk geval jullie blogs ook.
    Ik zal de respectievelijke pagina’s in de toekomst zeker ook wel bijkomend vermelden op mijn link-pagina.

    In elk geval hoop ik in de toekomst op een gelijkaardige vlotte samenwerking. Tevens ook bedankt om mijn boetade naar het stad Gent mee te willen publiceren.

    Mvg
    Luc Van de Sijpe
    http://www.bunkergordel.be
    info@bunkergordel.be

  4. Reactie van Luc Van de Sijpe

    als u nu in de eerste paragraaf vermeld zou kunnen wijzigen in vermeldt, zou dat ook veel beter lezen.